Alexandre Kimenyi
   

MAREBE ATEMBAHO AMARIBORI
Cyprien RUGAMBA

Marebe atembaho amaribori
Naramubonye agorora ikimero,
Akebutse andetse ndoye icyo kibibi
Cyamubimbuye mu buranga,
Kikamurangiza mu gituza,
Kikamutembera mu mukondo,
Numva inkongi indemyemo ikome,
Ikibatsi kimpama mu gihumbi
Umutima uturagaramo igitutu.
Nuko nterura ntazi iyo ndi
Nti : Iyaguhanze ni yo izi kurema
Ntiyaguciye umucuba na hato
Ntiyahaho undi.

Ni igicumbi gicuna ituze,
Ni igicaniro cy置rukundo
Yarugukwiza ho rukakotsa
Ntunagakuke ngo urwikure,
Ukarwitegereza ngo urwikure.
Ukarwitegereza rugatwika,
Uko umuririmba ugashya ururimbi,
Ijuru rikimuka ukimurata.

Uwavuga iby置rukundo
Yamara icyumweru
Atenze ho n段ntango.

Iyo aje agana uwo akunze,
Ntukura ibirenge,
Ushima mubiri ukeye
Ntushirwe kumureba.

Ntangira kumurabukwa
Yaje akenyeye urwera,
Kandi ubwe ari urwego,
Nti : mureke iby置rwenya,
Nogeze urwererane,
Rwoga ijuru ry置 Rwanda.

Impuha nizijure,
Nta mpaka bangisha
Impamvu ni ngo urebe!

Si ikabya ryo guhimba
Ni ihame ry置warebye
Akishirira agahinda.

Nguwo rugore rwera,
Nguwo sata ibasumba,
Nguwo umwari w段shya,
Nguwo uw段shyoro ryaka.

Ni ingeri y誕marere
Ntagira amariburira,
Nka bamwe bo mu gashungo
Bamazwe n誕mashamba,
Bagumirwa n段shaka
Isharankima zigatoha.

Ntasa n誕bacubutse
Bemeye ibyo gucudika
Mu ngeso zo gucumura.

Ntasa n誕bishunga
Bamazwe no gushinyika
Nta shinya bigirira.

Ntasa n誕ba none
Bamazwe n段ndoto
Nta ndoro bigirira.

Ntasa n段ntabire
Zakuze zangirira.
Ni uruti rw置mutarati
Rwameze mu mutuzo
Rwuhirwa n置mutozo.

Ni ishami ry置mushibuko
Ryera i Gashirabwoba
Ryatonnye indasigariza
Itoto rigwa umusubizo.

Nta mpaka ntabira
Uwabona anyijana
Akangaya mu ijambo
Yambaza iby段mvaho
Navuga mvanguye
Ibindi akivirira.

Nziturira i Rwanda
Aho amabega y置rwera
Atumbagiza umurimbo
Mu ijuru ry置murere.

Uwashinga ibyo yabonye
Ku mushibuka utishanya
Yasaza atabishoje.

Ni indamutsa y置rukeye
Ibambura urukerereza.

Ni ishako y置rwamo
Isuka impundu urwanaga.

Ni ingoro y置rwererane
Ndora isigiye n置 Rwanda.

Ni inyanja ibumbiriye,
Nta ngimbi iyigimba.

Ni uruzi rw段gisaga
Ntiruhungirwa n段suri.

Ni ishyoro rizira impiza
Ryacuzwe n段mpingane.

Ni rushorezo rw段nyambo
Ni inyange izira icyasha.

Ni umugutu w置ruhira
Uhimbaza inumbiri.

Ni impundu z置murangi
Zikiranya n段nsengo
Zasobetse n置rugunda.

Ni impinga izira impiza
Ni ijuru rihizuye
Asa n段mpeshyi ihinduye.

Ntakangwa n段bihinda
Yabihariye abahabuwe
No guhaha ibyabahoza.

Ni inanga izira inenge
Igacurangwa ho ineza
Mu nama z置rukundo.

Ni impanzi y置rwego
Nta rwango agira mu nda.

Ni urudodo nararurazwe
Ngo rurande ahaturitse
Igihe ndwana n誕matiku
Y段bishaka kuntabika.

Ni ishami ry置mutari
Ryameze ku mutaba
Rirakura riragara.

Asa n段ngoma z置mugendo
Zikiranya urugera
Mu rugero rw誕basengo.

Niba ari ku ruhimbi
Ntuhuge kumureba
Atonganya uwo mutozo
Uranga ishya mu batunzi.

Niba ari mu murere
Umureke agumye aribore
Yizihirwe n段raba,
Wogeze ururirimbo
Wenda urenze umunsi
Uzaba usukiwe mu rubu.

Uwankiranura n段bihinda,
Akampa umwanya wo kumuhimba,
Namuhera bugihumura,
Umunsi ukira nkimuhugiye ho.

Naramubonye avuga umurimbo
Andabutswe atangira akaririmbo,
Nsanze ari ihogoza ndatuza
Nkomeza kumva umuhogo atunze.
Uko nakarangamiye ibyo byiza,
Nsuma wese mugwa mu byano,
Nsanze ari ijuru ry置mwezi
Nanjye mpimbira ho umwato
Ni ko kumwita umwangakurutwa.
Nsubiye mwita Marebe yera
Kandi atemba ho amaribori.

Ni umutako w置rutanisha
Ni ubutijima bw置rukundo,
Ni urukenyerero rw段nkindi,
Nkunda inkesha ze z置mukwira.

Ni uruhimbiro rw誕bahanga
Niba uhutiye ho agashungo
Utazi inganzo irera amakombe
Ntumukandire ho utamwica.
Banza wirere ushyire kera,
Ukeshe mu mvugo unoze cyane.

Niba akinje iyo mu gikari
Ntuhakandire utamukanga.
Umureke acunde ubusoro kera
Mu nda y段bicuba by但magaju.

Niba haruguru baguheje
Ni uko asukiranya ibisabo.
Utuze wumve uwo mususuruko
Ukesheje urugo umusesure.
Ntasa n段nshoberamahanga
Zimwe zitabuze kuba inshibwa
N置bwo ari inshabizamudiho.

Naramubonye nshira agahinda
Umutima utangira kuvumera
Ari urukundo ruwuvugisha.
Mbonye akabije kuba urugwiro
Igihe rihundagaye rirenze
Nanjye nigaba mu nganzo
Nkabya umugambi wo kumuhimba.
Maze muhera ku mutwe iheru
Ngira ngo ndengure ku birenge.
Umusatsi wose ni umusana,
Ni urugege ruzira ingingo
Ni urugeregere rw置buranga,
Ni igisingizo cy置mudasumbwa.

Agira uruhanga rw置ruhebuza,
Nturuhanga ngo urashye uhumbya
N段yo uhungiwe n誕mahindu
Ahubwo uremera akaguhonda.

Ingohe ze ni irangamutuzo,
Ni uruterero rw誕batoya.
Amaso ni urubera rw段nkesha,
Kandi yuzuyemo ibinyonga
Akarusha ay段nyana urunyenyeri.

Izuru ni imbuga y置rutonde,
Amatama yose itoto riragwa.
Inseko ikeye umusanganya
Ubonye ukwezi kubanduye.
Naho urusizi rw置mususuruko
Rusesuye imisaya yose.

Amenyo ni inono izira inenge
Ni amasimbi y置rubugurizo,
Indoro ye ni uruhogozambyeyi,
Imvugo ye ni umurebe w段mpundu,
Ingendo ni urugororangingo,
Indeshyo ni ijuru ry置murere,
Umubiri wose ni ndebunyurwe.

Amaboko yose ni imibanga
Agira ibizigira by置bukombe,
Urutoki rwose ni urutunda
Naho igituza cy置mutabonda
Kiri mo urwogere rw段mitari.

Imbavu ze ni imbandagihumbi,
Ni imitende itatse indinda.
Mu nda ni urutembanshyushyu
Ni umurere warezwe n段nka
Hose yitwa umwogabyano.

Nahoze nkumbuye iby置rukundo,
Nsanze ari ikome ry置rwunge,
Nuko nitsa agatima mu nda.

Inyange yariboye umusubizo
Mu rukenyero imbibi ziraka
Kandi ingondo zimugonyeye ho
Zamurangije mu ngingo.

Asa n誕kabande ko mu mpeshyi
Imbyeyi ishima igashira icyusa,
Asa n誕marembo ataha amariza,
Yakebye imongi ziramukwira
Imbugu zitemba mu rwambariro.
Shima umurerwa amaso ataruha.
Asa na kiberinka y置mukwira
Izuba ryinaze rijya mu gicu.

Iyo wamubonye ukamuca iryera
Uramuririmba ukarenza amanywa.
Imbugu zitemba ibitugu byose
Zamuteye ishya mu gituza
Zigeze mu nda zirohoshya.

Sipiriyani RUGAMBA
AMIBUKIRO. 1986. Butare, Rwanda, Institut National de Recherche Scientifique. pp.24-39.

___________________________________________________________________________